Satoshi Kon.

Satoshi Kon chắc chắn không phải cái tên quá xa lạ với những bạn xem nhiều anime hoặc điện ảnh nói chung, nhưng với khán giả đại chúng thì những bộ phim của Ghibli hay Makoto Shinkai sẽ gần gũi hơn. Tuy vậy, ảnh hưởng của Satoshi Kon lên nền anime nói riêng và toàn bộ nền điện ảnh sau ông nói chung là không thể chối cãi được.

Với tuổi thọ ngắn ngủi, sự nghiệp của ông chỉ kéo dài trong hai thập kỉ. Tuy nhiên, ngay từ film debut là Perfect Blue, ông đã chứng tỏ được dấu ấn của mình. Bộ phim là sự giằng xé bản ngã của một ca sĩ – diễn viên giữa cuộc sống đời thường, sự nghiệp và những mong muốn cá nhân. Cô luôn bị ám ảnh, tiếc nuối bởi ước mơ thật sự của mình trong quá khứ lẫn sự nghiệp diễn viên trước mắt. Bộ phim là một tuyệt tác về sử dụng màu sắc, âm nhạc lẫn những khoảng lặng đầy ám ảnh. Nó cũng gợi lên những vấn đề hiện vẫn còn rất nóng, như nền công nghiệp giải trí bào mòn con người hay khủng hoảng hiện sinh giữa những ngã rẽ cuộc đời. Bộ phim cứ như sự kết hợp giữa cái ma quái (và màu xanh) của David Lynch và sự rùng rợn của Hitchcock vậy. Để nói về sự đỉnh cao của Perfect Blue hay bất kì tác phẩm nào khác của Satoshi Kon, có lẽ sẽ cần nhiều post riêng, và mỗi post sẽ phải viết ít nhất hai nghìn chữ. Chỉ có thể tóm gọn vẻ đẹp của Perfect Blue qua hai từ là ám ảnh và ma mị.
No photo description available.
Poster của Perfect Blue.
Sự giằng xé nội tâm cũng là đề tài chính trong tất cả các tác phẩm của Satoshi Kon. Trong Diễn Viên Nghìn Năm - Millennium Actress, đó là đề tài về tình yêu – nghệ thuật, sự giằng xé giữa hiện thực lịch sử của nước Nhật từ trước đến sau Chiến tranh Thế Giới, cùng lời hẹn ước tưởng như mơ của nhân vật chính. Những đoạn cắt hư hư thực thực, khi phim trường khi đời thật cứ đan vào nhau, ngày một nhanh hơn, vội hơn, như một bàn tay cố vươn lấy người thương trong đêm trăng dưới tuyết, mà cứ tiến một bước thì hiện thực lại mờ dần đi, để cuối cùng, còn lại là câu chuyện tình Nghìn năm cùng những biến đổi tự nhiên… Phim đẹp tuyệt vời và buồn tuyệt vời. Không muốn so sánh, nhưng nếu các bạn nghĩ 5cm/s đã là buồn, thì Millennium Actress chắc chắn sẽ là một vết hằn đầy thương cảm nhưng cũng đầy hy vọng trong lòng người xem.


Và… Magnum Opus, Tuyệt Tác Cuối Cùng của Satoshi Kon – Paprika. Đây là tác phẩm cuối cùng của ông, và cũng là bộ phim hoàn mỹ nhất. Có hàng trăm bài review, phân tích về Paprika trên YouTube cũng như báo giới, nên mình sẽ không nói nhiều về nó nữa. Chỉ muốn nói rằng, mặc dù có thể không ảnh hưởng trực tiếp, nhưng Paprika đã khai thác QUÁ THÀNH CÔNG chủ đề mà Inception của Nolan phải mất bốn năm sau mới làm được. Khó có thể đưa Paprika vào bất cứ dòng phim nào: Lãng mạn, hài hước, trinh thám, viễn tưởng, kinh dị và tâm lý, tất cả mọi chủ đề Paprika đều khai thác quá thành công, quá hoàn mỹ. Sự tương phản màu sắc giữa mơ và thật, giữa vẻ ngoài mỗi nhân vật và tâm can họ… Đều được trình bày nhuần nhuyễn dưới lớp nền anime không thể mạch lạc hơn.


Người ta thường dành những gì mình âu yếm ở sau cuối, mình cũng vậy. Tokyo Godfather là bộ phim mà mình đã hứa với bản thân là năm nào cũng phải xem lại một lần. Câu chuyện kể về… ba gã vô gia cư tìm được một đứa bé mới sinh trong đêm Giáng Sinh và phải cố gắng tìm lại ba mẹ cho đứa trẻ. Nó vừa buồn cười vừa cảm động nhưng chẳng hề thiếu đi tính nghệ thuật, còn giá trị nhân văn thì còn mãi, soi tỏ một lớp người khác, ít được chú ý trong các tác phẩm anime. Bộ phim thật sự rất ấm áp, ấm áp kinh khủng, mà mọi nhân vật ai cũng dễ mến, dễ đồng cảm. Câu chuyện của họ vẫn có sự giằng xé giữa các cuộc sống, bản ngã, quá khứ và hiện tại, trách nhiệm gia đình và tình bạn… nhưng nó thật và gần gũi hơn những tác phẩm còn lại của Kon rất nhiều. Chỉ muốn nói, đây là bộ phim Giáng sinh nào mình cũng nhất định xem.
Satoshi Kon còn sản xuất/đạo diễn một vài phim ngắn cũng như một vài đầu truyện manga, nhưng đây là những tác phẩm nổi bật nhất của ông, được tóm gọn sơ lược. Tuy chỉ với vài tác phẩm như vậy, nhưng ảnh hưởng của ông là không thể chối cãi. Những hình ảnh bên dưới là những tác phẩm điện ảnh nổi tiếng của phương Tây như Black Swan hay Requiem for a Dream, thậm chí Inception… đều thấp thoáng những hình ảnh từng thấy trong Perfect Blue, Paprika…v..v… Không chỉ có thể, những vấn đề hiện sinh mà Satoshi Kon lồng ghép vào phim của mình thì luôn còn mãi.

Còn về kỹ thuật thì sao? Cùng là anime, mỗi đạo diễn/biên kịch lại có cách tiếp cận khác nhau. Cách tiếp cận của Satoshi Kon với anime giống như một bác sĩ phẫu thuật biết tường tận cơ thể con người để mà tuỳ nghi mổ xẻ, “phẫu thuật” nó, đưa nó lên một tầm cao mới. Những đoạn edit của ông đều đầy năng lượng, tinh tế và… chỉ có thể lột tả hoàn toàn bằng Anime. Nghĩa là, những kỹ thuật chuyển cảnh trong phim ảnh “người đóng” như jump-cut, match-cut, khi đưa vào phim của Satoshi Kon đã vượt xa chính nó, thành những phân đoạn ma mị, lẫn lộn giữa giả và thật, đời và phim mà không một nền nghệ thuật trình diễn nào có thể tái hiện được, trừ anime. Ông còn có cái nhìn SIÊU tinh tế về không gian – thời gian, nguyên nhân – kết quả, khiến những bộ phim của mình lột tả được toàn bộ nội dung chỉ bằng một vài cảnh ngắn… Về những yếu tối kĩ thuật này, các bạn có thể xem video sau: https://www.youtube.com/watch?v=oz49vQwSoTE

Tóm lại, ảnh hưởng của Satoshi Kon là không thể chối cãi. Nếu các bạn chưa xem phim nào của ông, thì đây chính là dịp tuyệt vời để bắt đầu đấy! Chắc chắn sẽ không phí đâu, dù phim hơi nặng nề hơn những thường thức kiểu Ghibli một chút, hì hì.
Image may contain: 1 person
Satoshi Kon và những tác phẩm chính.
Image may contain: 3 people
Những sự giống nhau giữa Perfect Blue (1997) và Black Swan (2010) của Darren Aronofsky.

Image may contain: possible text that says 'Perfect Blue Requiem for a dream'
Tương tự, giữa Perfect Blue (1997) và Requiem For a Dream (2000) vẫn của Darren Aronofsky.


Image may contain: 2 people, possible text that says 'Paprika (2006) Inception (2010)'
Giữa Paprika (2006) và Inception (2010).

Image may contain: one or more people

15
1150 lượt xem
15
3
3 bình luận